Βιώσιμη Διαχείριση Χώρου

1.0. ΕΙΣΑΓΩΓΗ
Η μονοδιάστατη οικονομική αναπτυξιακή δραστηριότητα των τελευταίων χρόνων καταστρέφει αλόγιστα το περιβάλλον. Η πρακτική αυτή, ενισχύει την άποψη ότι είτε η ανάπτυξη θα είναι ολοκληρωμένη, δηλαδή ταυτόχρονα σε οικονομικό, κοινωνικό, τεχνολογικό και πολιτισμικό επίπεδο, σε αρμονία με το φυσικό περιβάλλον, είτε δεν θα υπάρχει καθόλου. Το ζήτημα αυτό, θέτει επιτακτικά το θέμα του Χωροταξικού Σχεδιασμού, που καταλήγει μεν στην διαχείριση του Χώρου, αλλά με τους όρους της Βιώσιμης Ανάπτυξης στην υφιστάμενη πλέον Οικονομική Κρίση.


Θα προσπαθήσω λοιπόν στη συνέχεια, να περιγράψω σύντομα αυτές τις έννοιες.

2.0. ΧΩΡΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ

Το χωροταξικό και πολεοδομικό χάος που επικρατούσε στη χώρα μας επιχείρησε να διευθετήσει το Σύνταγμα του 1975. Σύμφωνα με αυτό, όλα τα όργανα της πολιτείας έχουν υποχρέωση να αναδιαρθρώσουν χωροταξικά τη χώρα και να προωθήσουν πολιτικές και δράσεις για την πολεοδόμηση και την επέκταση των πόλεων και των οικιστικών περιοχών. Το Σύνταγμά μας προστατεύει επίσης με νεωτεριστικές διατάξεις τόσο το φυσικό όσο και το πολιτιστικό περιβάλλον. Ορίζεται λοιπόν σαν χωροταξικός ο σχεδιασμός που συνίσταται στην ανάλυση των στοιχείων της δεδομένης κατάστασης, στην πρόγνωση μελλουσών εξελίξεων και στη δόμηση μίας κανονιστικής τάξης, με τελική επιδίωξη τη διαμόρφωση του χώρου σύμφωνα με αυτή την τάξη[1].

H αρχή της βιώσιμης ή αειφόρου ανάπτυξης, θεσμοθετήθηκε για πρώτη φορά σε εθνικό επίπεδο με το Νόμο 2508/1997[2] για τη Βιώσιμη Οικιστική Ανάπτυξη και, στη συνέχεια, με το Νόμο 2742/1999[3] σχετικά με τον Χωρικό Σχεδιασμό και την Αειφόρο Ανάπτυξη. Πρόκειται για μία αρχή η οποία ούτε στατική έννοια έχει ούτε και αποκλειστικά περιβαλλοντικό περιεχόμενο. Αντίθετα, η περιβαλλοντική της συνιστώσα οφείλει να εναρμονίζεται με τις παραμέτρους της κοινωνικής και οικονομικής ανάπτυξης, με στόχο τη συγκρότηση ενός ολοκληρωμένου αναπτυξιακού προτύπου.

Για την προώθηση της βιώσιμης χωρικής ανάπτυξης απαιτείται η εναρμόνιση τριών πεδίων καθοριστικής σημασίας για τη χωροταξική οργάνωση της εθνικής επικράτειας. Τα πεδία αυτά είναι:
1) της ισόρροπης πολυκεντρικής ανάπτυξης,
2) της ισότητας στην πρόσβαση στα κύρια δίκτυα μεταφορών, ενέργειας και επικοινωνιών, και τέλος
3) της προστασίας και της συνετής διαχείρισης του φυσικού και δομημένου περιβάλλοντος.

Η βιώσιμη χωρική ανάπτυξη αποσκοπεί στην υλοποίηση τριών φαινομενικά αντιφατικών μεταξύ τους στόχων, της οικονομικής μεγέθυνσης, της κοινωνικής συνοχής και της περιβαλλοντικής προστασίας. Οι στόχοι αυτοί επιδιώκονται σήμερα σε εθνικό επίπεδο με την υιοθέτηση ενός συστήματος χωρικού σχεδιασμού τριών βαθμίδων:

1) Στην πρώτη βαθμίδα ανήκει ο χωροταξικός σχεδιασμός. Το μέσο για την υλοποίηση του πρώτου αυτού επιπέδου, το Γενικό Πλαίσιο Χωροταξικού Σχεδιασμού και Αειφόρου Ανάπτυξης, καλύπτει όλο τον εθνικό χώρο. Το Πλαίσιο αυτό εξειδικεύεται, αφενός ανά τομείς και δραστηριότητες με τα Ειδικά Πλαίσια Χωροταξικού Σχεδιασμού και Αειφόρου Ανάπτυξης (πχ. του Τουρισμού, της Βιομηχανίας και των Λιμένων) και αφετέρου ανά Περιφέρεια με τα Περιφερειακά Πλαίσια Χωροταξικού Σχεδιασμού και Αειφόρου Ανάπτυξης

2) Με τον χωρικό σχεδιασμό δεύτερης βαθμίδας, δηλαδή τον πολεοδομικό σχεδιασμό, εξειδικεύονται οι στρατηγικές αρχές και οι κατευθύνσεις του χωροταξικού σχεδιασμού σε τοπικό επίπεδο. Τα μέσα υλοποίησης του πολεοδομικού σχεδιασμού είναι τα Γενικά Πολεοδομικά Σχέδια (ΓΠΣ).

3) Στην τρίτη βαθμίδα του χωρικού σχεδιασμού ανήκει η πολεοδομική μελέτη που εξειδικεύει και υλοποιεί σε επίπεδο Οικοδομικού Τετραγώνου, τους στόχους και τις χρήσεις γης που καθορίζει το ΓΠΣ, και με την οποία καθορίζονται οι κανονιστικοί όροι και περιορισμοί δόμησης.

Οι στόχοι του βιώσιμου χωρικού σχεδιασμού αναφέρονται, πέραν της περιβαλλοντικής προστασίας, στην εξασφάλιση των καλύτερων δυνατών όρων διαβίωσης και λειτουργικότητας των οικισμών. Συγκεκριμένα, με το Περιφερειακό Πλαίσιο Χωροταξικού Σχεδιασμού και Αειφόρου Ανάπτυξης για την Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου επιδιώκεται κυρίως: [4]

· η προστασία και η αποκατάσταση του περιβάλλοντος, η διατήρηση των οικολογικών αποθεμάτων και η προβολή και η ανάδειξη των συγκριτικών πλεονεκτημάτων της κάθε νησιωτικής περιφέρειας,

· η ενίσχυση της διαρκούς και ισόρροπης οικονομικής και κοινωνικής ανάπτυξης της νησιωτικής περιφέρειας, και

· η στήριξη της οικονομική και κοινωνικής συνοχής στο σύνολο της νησιωτικής περιφέρειας.

Στο Περιφερειακό Πλαίσιο αξιολογείται η υπάρχουσα κατάσταση και οι προοπτικές σε επίπεδο νησιωτικής περιφέρειας, και τα νησιά της κάθε περιφέρειας κατατάσσονται σε τρεις ομάδες, ανάλογα με την έκτασή τους και την ανάπτυξή τους. Στην λεγόμενη Ομάδα ΙΙ που αναφέρεται σε νησιά που αναπτύσσονται μεν τουριστικά, ενώ παράλληλα διαθέτουν και άλλες παραγωγικές δραστηριότητες, κατατάσσεται και η Κύθνος.[5]

Η αρχή της φέρουσας ικανότητας, είναι βασική για την επίτευξη της βιώσιμης ανάπτυξης, ιδιαίτερα για τα νησιώτικα οικοσυστήματα..[6] Η έννοια της φέρουσας ικανότητας, αφορά τον μέγιστο αριθμό των ειδών που μπορεί να υποστηρίξει ένα οικοσύστημα κατά τη διάρκεια της εποχής του έτους, με τις δυσμενέστερες συνθήκες. Η αρχή αυτή πρακτικά σημαίνει ότι σημαντικό στοιχείο του φυσικού περιβάλλοντος είναι τα ευπαθή ή ευαίσθητα οικοσυστήματα, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονται και τα μικρά νησιά, -όπως η Κύθνος- τα οποία χαρακτηρίζονται από την ενότητα και τη λιτή συμμετρία του τοπίου τους, τη στενή αλληλεξάρτηση των ανθρωπογενών συστημάτων (δημογραφικού, πολιτιστικού, κοινωνικοοικονομικού κλπ), και του φυσικού περιβάλλοντος, με συνέπεια να είναι ιδιαίτερα ευάλωτα σε εξωγενείς παρεμβάσεις. Ουσιώδης όρος για την προστασία των μικρών νησιών είναι τα Ειδικά Χωροταξικά Σχέδια. Αυτά, δεδομένου ότι τα νησιά είναι δεκτικά μόνο ήπιας ανάπτυξης, πρέπει να προβλέπουν και να διατάσσουν στο χώρο των νησιών μόνο εκείνες τις μορφές ανάπτυξης που είναι συμβατές με την αρχή της διατήρησης αμείωτου του πολιτιστικού και φυσικού κεφαλαίου τους.[7]

Αναφερόμενοι στην βαθμίδα του Πολεοδομικού Σχεδιασμού, ας σταθούμε ειδικότερα στο μέσο υλοποίησής του, το Γενικό Πολεοδομικό Σχέδιο (Γ.Π.Σ.). Η πρόταση πολεοδομικής οργάνωσης με την εκπόνηση του Γενικού Πολεοδομικού Σχεδίου, αναφέρεται κυρίως στον καθορισμό των χρήσεων γης, στα πολεοδομικά κέντρα, στο κύριο δίκτυο κυκλοφορίας, στην πυκνότητα και στο μέσο συντελεστή δόμησης κατά πολεοδομική ενότητα, σε απαγορεύσεις δόμησης και χρήσης, στις γενικές κατευθύνσεις και στο γενικό θεσμικό πλαίσιο των περιοχών ειδικής προστασίας.

Ή έλλειψη χωροταξικού και πολεοδομικού σχεδιασμού στην Κύθνο έχει αφήσει την οικιστική μεγέθυνση περίπου ανεξέλεγκτη. Το γεγονός αυτό αποτελεί ελληνική ιδιαιτερότητα στην Ευρώπη, και έρχεται σε πλήρη αντίθεση με τις βασικές αρχές ενός χωροταξικού και πολεοδομικού σχεδιασμού, πού αποτελεί αναπόσπαστο μέρος μιας γενικότερης αναπτυξιακής στρατηγικής. Η στρατηγική αυτή, κατάλληλα προσαρμοζόμενη σε τοπικό επίπεδο, και με τον ενεργό ρόλο της Νομαρχιακής και της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, θα μπορούσε να εκμεταλλευτεί όλα τα στοιχεία πού αποτελούν για το νησί φυσικά πλεονεκτήματα, όπως το απαράμιλλο τοπίο, η ιστορία και η πλούσια πολιτιστική παράδοση. Η ορθή αξιοποίηση αυτών των πλεονεκτημάτων έχει τεράστια οικονομική σημασία. Σε άλλες περιοχές έχει αποτελέσει βασική πηγή εισοδήματος, πού διαχέεται σε ευρύτατα στρώματα των τοπικών κοινωνιών.[8]

Συνεχίζοντας στην τρίτη βαθμίδα, η ένταξη μιας ορισμένης περιοχής στο σχέδιο πόλεως, προϋποθέτει κατά πρώτο την ύπαρξη εγκεκριμένου Γενικού Πολεοδομικού Σχεδίου, και κατά δεύτερο την εκπόνηση Πολεοδομικής Μελέτης. Η εφαρμογή της Πολεοδομικής Μελέτης γίνεται με την κύρωση της Πράξης Εφαρμογής.

3.0. ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ

Σε αρχιτεκτονικό επίπεδο τώρα, με τον όρο μονοπάτια εννοούνται οι προσβάσεις που είναι προσπελάσιμες όχι μόνον από ανθρώπους αλλά και από στοιχειώδη μέσα μεταφοράς. Μέχρι το 1960 περίπου, τα μονοπάτια αποτελούσαν το βασικότερο σύστημα πρόσβασης των κατοίκων από τους οικισμούς στα χωράφια και άλλους χώρους δραστηριοτήτων (π.χ. λιμάνι).

Οι προσβάσεις αυτές περιβάλλονται συστηματικά από καλά δομημένες ξερολιθιές. Οι διαδρομές που καθόριζαν ήταν φαινομενικά ακανόνιστες αλλά ακολουθούσαν την τοπογραφία του εδάφους και ήταν πολύ λειτουργικές. Το επίπεδο των μονοπατιών πολλές φορές ήταν χαμηλότερο από τα παρακείμενα χωράφια, χάρις στην ύπαρξη των ξερολιθιών που, εκτός από όρια, λειτουργούσαν και σαν τοίχοι αντιστήριξης.

Η κατασκευή των μονοπατιών παρουσίαζε πολλές διαφοροποιήσεις και ακολουθούσε κάποια συγκεκριμένη ιεραρχία. Τα βασικά μονοπάτια ήταν λιθόστρωτα και στα δύσκολα σημεία βαθμιδωτά, η ακόμα και με κάθετη τοποθέτηση της σχιστόπλακας, για μείωση της οιλισθηρότητας Σε ορισμένες περιπτώσεις είναι εμφανείς και εργασίες οδοποιίας, κυρίως λαξεύσεις βράχων. Τα βασικά μονοπάτια είναι και κατά πάσα πιθανότητα τα παλαιότερα και αποτελούσαν τα όρια των μεγάλων ιδιοκτησιών γης της περιόδου πριν την ανεξαρτησία. Τα υπόλοιπα μονοπάτια προέκυψαν μετέπειτα από διαδοχικές κατατμήσεις γης στις μεταγενέστερες περιόδους.

Σήμερα το σύστημα των μονοπατιών βαθμιαία αντικαθίσταται από σύστημα δρόμων. Οι λόγοι είναι βασικά κατά πρώτο η εγκατάλειψη της αγροτικής δραστηριότητας στις περισσότερες επικλινείς περιοχές και κατά δεύτερο οι τεχνολογικές αλλαγές με τη χρήση αυτοκινήτου για τις μετακινήσεις και τη μηχανοποίηση της αγροτικής δραστηριότητας. Για τον λόγο αυτό σχεδόν όλα τα χρήσιμα μονοπάτια έχουν μετατραπεί σε δρόμους διαφόρων κατηγοριών και αμφιβόλων συγκοινωνιακών προδιαγραφών, ενώ τα μονοπάτια που έχουν περιπέσει σε αχρηστία είναι πλέον στην πλειοψηφία τους αδιάβατα.

4.0. ΒΙΩΣΙΜΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ

Η Διάσκεψη του Ρίο για το Περιβάλλον (1992) θα παραμείνει στην ιστορία της ανθρωπότητας, σαν η καθοριστική που τερμάτισε την ιδεοληψία της οικονομικής ανάπτυξης. Όλες οι χώρες είχαν ακολουθήσει έναν ανταγωνισμό αγρίας ανάπτυξης, αδιαφορώντας για το φυσικό κόστος της οικονομικής αυτής προόδου. Η Διακήρυξη του Ρίο συμπληρώθηκε με την Agenda 21, το μεγάλο έργο της Διάσκεψης. Έτσι, μετά το Ρίο, η εμμονή στην μονομερή οικονομική μεγέθυνση δεν είναι απλώς παρωχημένη πολιτική, αλλά παράνομη και ανήθικη.[9]

Ορίζεται σαν Βιώσιμη (ή Αειφόρος) Ανάπτυξη, η ορθή διαχείριση των διατιθέμενων πόρων. Σε έρευνα του Πανεπιστημίου Αιγαίου αναφέρεται ότι δεν υπάρχει μέχρι σήμερα ένας κοινά αποδεκτός ορισμός της έννοιας της Βιώσιμης Ανάπτυξης. Οι λέξεις αειφορία και βιωσιμότητα λοιπόν είναι τόσο γενικές και δέχονται τόσες πολλές ερμηνείες, που τελικά ο ορισμός τους καταλήγει να εξαρτάται κάθε φορά από την άποψη των ατόμων που τις διατυπώνουν

Κόβοντας δέντρα γρηγορότερα απ’ ότι αναφύονται, ψαρεύοντας περισσότερα ψάρια απ’ ότι επιτρέπει ο ρυθμός αποκατάστασης των πληθυσμών τους και δημιουργώντας βουνά αποβλήτων, η ανθρωπότητα υπερβαίνει την ικανότητα του πλανήτη να παράγει τροφή, ενέργεια και πολλές άλλες οικολογικές υπηρεσίες που είναι ουσιώδεις για τη ζωή.

Στον ελλαδικό χώρο σήμερα, μία από τις βασικές μορφές αναπτυξιακής δράσης θεωρείται ο τουρισμός. Ο συνδυασμός του με άλλες μορφές δράσεων δίνει τη δυνατότητα να αναζητήσουμε και να καθιερώσουμε ένα σύστημα περιφερειακής ανάπτυξης που θα προσδιορίζει τη σχέση του νησιού της Κύθνου με το ευρύτερο περιβάλλον του και θα στηρίζεται στη βιώσιμη ανάπτυξη του ίδιου και του περιβάλλοντος του. Ο στόχος αυτής της επιλογής είναι η ποιότητα του χώρου και της ίδιας της ανάπτυξης.

Ένα σημαντικό σημείο του όλου προβληματισμού αναφέρεται στην επιλογή του χαρακτήρα του τουρισμού. Οι κατευθύνσεις που διαμορφώνονται από τα σύγχρονα οικονομικά πρότυπα στοχεύουν αφενός στην ανάδειξη των τοπικών προϊόντων και δραστηριοτήτων, και αφετέρου στην προβολή του τοπίου, των όμορφων οικισμών, των αρχαιολογικών, ιστορικών και θρησκευτικών χώρων και των φυσικών ιδιαιτεροτήτων όπως είναι τα σπήλαια, τα δάση και οι ακτογραμμές. Δίνεται έμφαση σε μια νέα μορφή τουρισμού, όπου θα συνδυάζεται η ταυτότητα του νησιώτικου περιβάλλοντος με την συμμετοχή του χρήστη σε αυτό το περιβάλλον, καθώς και τις εμπειρίες που αποκτώνται από αυτή τη διαδραστική σχέση. Κάτω από αυτό το πρίσμα, η καινοτομία είναι η ενεργή συμμετοχή του επισκέπτη στα τοπικά δρώμενα. Σε αυτή τη συνθήκη, η ταύτιση του τόπου στη μνήμη του επισκέπτη πραγματοποιείται με συγκεκριμένα, τοπικά, κοινωνικά και πολιτιστικά γεγονότα που συνοδεύουν διαχρονικά τον τόπο [10]. Ενδεικτικά αναφέρω ότι η Κόνιτσα έχει συνδυαστεί με το καγιάκ, τα χωριά του Ολύμπου με αλπινιστές και καταφύγια, η Φλώρινα με τη διάσωση των αρκούδων, η Ζάκυνθος με την προστασία της θαλάσσιας χελώνας και η Σαλαμίνα με το καταφύγιο των πουλιών. Με τον ίδιο τρόπο η Κύθνος μπορεί να ταυτιστεί με την πεζοπορία, την ορεινή η μη ποδηλασία, την θαλάσσια και υποθαλάσσια δραστηριότητα,, την περιήγηση σπηλαίων, τον θρησκευτικό και τον ιαματικό τουρισμό και τέλος με τον αγροτουρισμό (μελισσοκομία και κτηνοτροφία).

5.0. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ

Σήμερα, είναι πια φανερό πώς το αναπτυξιακό πρότυπο των περισσοτέρων ελληνικών νησιών πάσχει στα βασικά σημεία του, καθώς αναδεικνύονται οι αρνητικές του πλευρές σ' ένα περιβαλλοντικά και ανθρωπολογικά εύθραυστο περιβάλλον. Η μη αντιστρεπτή καταστροφή του νησιώτικου τοπίου με την ανεξέλεγκτη δόμηση, η εξάντληση των φυσικών πόρων με την αλόγιστη χρήση τους, η πληθυσμιακή συρρίκνωση των τοπικών κοινωνιών, η κατάρρευση της πρωτογενούς παραγωγής, η αδυναμία διαχείρισης των απορριμμάτων και των αποβλήτων, η αλλοίωση της αρχιτεκτονικής κληρονομιάς, ή αδυναμία ορθολογικής κατανομής των επισκεπτών στο χρόνο με την επέκταση της τουριστικής περιόδου, αποτελούν μερικά από τα πιο χαρακτηριστικά αρνητικά γνωρίσματα ενός αναπτυξιακού προτύπου χωρίς προοπτική και μέλλον.

Το δίλημμα είναι απλό: αβίωτη συντήρηση η βιώσιμη ανάπτυξη?

Δεν θα υποκύψω φυσικά στο πειρασμό, να δώσω άμεσα μια απάντηση σε όλα τα παραπάνω ερωτήματα. Αυτό θα ήταν ανάρμοστα επιπόλαιο και σαφέστατα αντιεπιστημονικό. Αντίθετα θα επισημάνω ότι οι απαντήσεις σε όλο τον προηγούμενο προβληματισμό, θα πρέπει να δοθούν στα πλαίσια μια μελέτης με αντικείμενο το σύνολο της Κύθνου, είτε με την εκπόνηση Γενικού Πολεοδομικού Σχεδίου είτε –ακόμα καλύτερα- με την εκπόνηση μιας Ειδικής Χωροταξικής Μελέτης.

Η συμμετοχή της Τοπικής Αυτοδιοίκησης όλων των βαθμίδων είναι σημαντικότατη, αλλά και η συμμετοχή των Πολιτών στις διαδικασίες είναι ακόμα πιο καθοριστική. Κι’ ο λόγος είναι απλός: οι Πολίτες τελικά βιώνουν την οποιαδήποτε Αειφορία.

Ο Χώρος που θα προκύψει από μια τέτοιου είδους συμμετοχική διαδικασία θα είναι τελικά ένας Βιώσιμος Χώρος.-

------------
Εισήγηση
Ημερίδα Συνδέσμου Δρυοπιδέων Κύθνου με γενικό θέμα "Μονοπάτια της Κύθνου - Διαδρομές Αναφοράς και Ιστορικής Μνήμης"
Υπαίθριο Θέατρο Δρυοπίδας Κύθνου
Αύγουστος 2010 
-------------------------------------------------

[1] Σ. Ρίζος «Τι είναι χωροταξία» ΕΔ 1998  [2] Ν. 2508 (ΦΕΚ 124Α’/1997) «Βιώσιμη Οικιστική Ανάπτυξη των Πόλεων και των Οικισμών της Χώρας κ.α.δ.»  [3] N. 2742 (ΦΕΚ 207Α’/1999) «Χωροταξικός Σχεδιασμός και Αειφόρος Ανάπτυξη κ.α.δ.»   [4] Α 25290 (ΦΕΚ 1487Β’) «Έγκριση Περιφερειακού Πλαισίου Χωροταξικού Σχεδιασμού και Αειφόρου Ανάπτυξης Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου»  [5] «Το θεσμικό πλαίσιο για την βιώσιμη χωρική ανάπτυξη των νησιωτικών περιφερειών: το παράδειγμα της περιφέρειας Νότιου Αιγαίου» άρθρο στο Νόμος + Φύση 2008  [6] Γ. Ζιάγκα «Η αρχή της φέρουσας ικανότητας και τα νησιωτικά συστήματα» άρθρο Οικολογία  [7] Π. Γετίμης, Γ. Καυκαλάς, Δ. Οικονόμου, «Χωροταξία και Περιβάλλον: νέοι θεσμοί και συμβίωση για το μέλλον» Τόπος Επιθεώρηση Αστικών και Περιφερειακών Μελετών 8/94  [8] Ν. Μαρτίνος «Αναπτυξιακά προβλήματα και διαγραφόμενες προοπτικές στην Κύθνο – Οι βασικές συνιστώσες ανάπτυξης στην Κύθνο» Αρμός 2008   [9] βλ Μ. Δεκλερή «Το Δίκαιο της Βιωσίμου Αναπτύξεως» Σάκουλα 2000  [10] Π. Σταθακόπουλος, Θ. Μαγγανά «Πολεοδομικός προγραμματισμός και ποιότητα του αστικού χώρου – το παράδειγμα της Χίου» Πρακτικά 2ου Συνεδρίου Πολεοδομίας, Χωροταξίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης

Επανάχρηση Διατηρητέου Εργοστασίου Βαλιάδη

1.0. ΕΙΣΑΓΩΓΗ
Το Εργοστάσιο Βαλιάδη δεν είναι και κανένας γίγαντας. Είναι όμως ένα βιομηχανικό κτίριο με σημαίνουσα ιστορία στην ευρύτερη περιοχή και με ιδιαίτερη συναισθηματική αξία.
Το Εργοστάσιο Βαλιάδη αποτέλεσε το αντικείμενο εκπόνησης οριστικής μελέτης με στόχο κατά πρώτο την πλήρη αρχιτεκτονική αποκατάσταση των επί μέρους μορφολογικών στοιχείων του διατηρητέου κτιρίου, και κατά δεύτερο την επισκευή, την εσωτερική διευθέτηση, και την προσαρμογή του στην τελικά επιλεγείσα χρήση, την μετατροπή του δηλαδή σε Κοινωνικό – Πολιτιστικό Κέντρο του Δήμου Νέου Ψυχικού.
Η μελέτη εκπονήθηκε το 2003 βάσει υπογραφείσας σύμβασης, παραλήφθηκε και εγκρίθηκε με απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου.

1.1. ΓΕΝΙΚΑ
Το Εργοστάσιο Βαλιάδη, ήταν έδρα και τόπος κατασκευής ηλεκτροκινήρων της ομωνύμου εταιρείας. Το υφιστάμενο κτίριο, έχει έτος κατασκευής το 1950, και ήταν από τα πρώτα κτίσματα στην ευρύτερη περιοχή. Μέχρι τα τέλη της δεκαετίας του 1970 ήταν εν χρήση σαν βιομηχανικό κτίριο.
Αφού περιήλθε στην ιδιοκτησία του Δήμου Νέου Ψυχικού, χαρακτηρίστηκε σαν διατηρητέο, βάση του ΦΕΚ 370Δ’/97.
Η τρέχουσα χρήση του κτιρίου, είναι κατά πρώτον χώρος στάθμευσης βαρέων οχημάτων και απορριμματοφόρων του Δήμου Νέου Ψυχικού, κατά δεύτερο χώρος αποθήκευσης και τέλος κατά τρίτο χώρος χειρωνακτικού διαχωρισμού απορριμμάτων με προορισμό την ανακύκλωση.

1.2. ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ
1.2.1. ΘΕΣΗ ΚΤΙΡΙΟΥ
Το κτίριο Βαλιάδη, ευρίσκεται σε οικόπεδο που εμπίπτει στα διοικητικά όρια του Δήμου Νέου Ψυχικού Αττικής, επί της οδού Ρήγα Φεραίου αριθμός 40, στο Ο.Τ. 166, συνολικού εμβαδού 4.473,38 μ2.. Το οικόπεδο, είναι μεσαίο διαμπερές με πρόσβαση και από την οδό Παρίτση. Επιπλέον, σε επαφή με το Νοτιοανατολικό όριο έχει αναγερθεί ισόγειο κτίσμα με υπόγειο, συνολικού εμβαδού ισογείου 112,50 μ2 με μεταγενέστερη οικοδομική άδεια. Το υπόγειο τμήμα αυτού του κτίσματος, εξικνείται του περιγράμματος του ισογείου και εκτείνεται μέχρι το περίγραμμα του διατηρητέου κτιρίου. Η χρήση αυτής της μεταγενέστερης προσθήκης είναι η στέγαση υπηρεσιών του Δήμου.

1.3. ΣΥΝΤΟΜΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΚΤΙΡΙΟΥΤο κτίριο έχει επίμηκες ορθογωνικό σχήμα εξωτερικών διαστάσεων 72,29μ.*21,80μ., είναι ισόγειο, και έχει συνολικό εμβαδόν 1.564,65 τ.μ., υπολειπόμενο κατά πολύ του μέγιστου επιτρεπόμενου, σύμφωνα με τα ισχύοντα διατάγματα δόμησης στην περιοχή.
Είναι κατασκευασμένο επί ορθογωνικού καννάβου βασικής αξονικής διαστάσεως 4,50 μέτρων κατά την επιμήκη κατεύθυνση, τυπική επιλογή για βιομηχανικά κτίρια της μεταπολεμικής εποχής, ενώ είναι συμμετρικό κατά τον διαμήκη άξονα. Ο φέρων οργανισμός του κτιρίου, είναι κατασκευασμένος από οπλισμένο σκυρόδεμα, ενώ η κάτοψή του χωρίζεται σε τρία επιμήκη τμήματα. Το κεντρικό υπερυψωμένο τμήμα στεγάζεται με μεταλλικό ζευκτό με επικάλυψη μεταλλικού φύλλου κυματοειδούς λαμαρίνας, ενώ τα δύο χαμηλότερα τμήματα στεγάζονται με επίπεδη δοκιδωτή πλάκα (zollner), αποτελούμενη από δοκίδες οπλισμένου σκυροδέματος με υλικό πλήρωσης από πλίνθους. Επί πλέον, τα υποστυλώματα του κεντρικού υπερυψωμένου τμήματος έχουν ειδικές αναμονές για τοποθέτηση γερανογέφυρας, Το δάπεδο του κτιρίου είναι από ελαφρά οπλισμένο σκυρόδεμα, στο οποίο υπάρχουν ενσωματωμένες σιδηροτροχιές για βαγονέτο μεταφοράς πλάτους 0,65 εκ..
Το κεντρικό υπερυψωμένο τμήμα ήταν ενιαίος χώρος, και χρησιμοποιείτο σαν μηχανουργείο, με πλήρη σειρά εργαλειομηχανών. Τα πλευρικά χαμηλότερα τμήματα, ήταν χωρισμένα σε μικρότερους χώρους, και υπήρχε γραφειακός χώρος, σχεδιαστήριο, δύο τμήματα περιελίξεων κινητήρων, χώρος υδραυλικών πρεσών, χώρος κρουστικών πρεσών, τμήμα επισκευών, δοκιμαστήριο, αποθήκη υλικών και αποδυτήρια προσωπικού. Στον περιβάλλοντα χώρο υπήρχαν υπόστεγα για χυτόπρεσα και ηλεκτροπαραγωγό ζεύγος καθώς επίσης και υπόσκαφη κόγχη επισκευής οχημάτων.
Τα κουφώματα του κτιρίου, είναι μεταλλικά σιδηρά, ανοιγόμενα εν μέρει κατά το τρίτο του κάθε ανοίγματος, περιστρεπτά περί οριζόντιο άξονα. Αυτά ακριβώς τα κουφώματα, μαζί με τον βασικό κατασκευαστικό κάνναβο, δημιουργούν ένα επαναλαμβανόμενο μοτίβο, χαρακτηριστικό της βιομηχανικής αισθητικής των κτιρίων της εποχής. Η τυπική αυτή μορφή εξασφαλίζει επαρκή φωτισμό αλλά και εξαερισμό στο εσωτερικό του κτιρίου. Η υπάρχουσα ψευδοροφή είναι μεταγενέστερη και τοποθετήθηκε σαν θερμομονωτικό μέσο για τον χώρο του μηχανουργείου.
Στο εξωτερικό έχουν γίνει πολλές μετατροπές, με κύριες την διάνοιξη ανοιγμάτων ειδικά στην βορειοδυτική όψη του κτιρίου, ενώ στο εσωτερικό έχουν κατεδαφιστεί αρκετά τμήματα τοιχοποιίας. Οι εξωτερικές τοιχοποιίες έχουν υποστεί μεγάλες φθορές λόγω έλλειψης συντήρησης, αλλά έχουν υποστεί παράλληλα και μεγάλη διάβρωση λόγω ανερχόμενης υγρασίας εκ του εδάφους.
Στον περιβάλλοντα χώρο του κτιρίου φύονται δύο μεγάλοι πλάτανοι και ένας μεγάλος ευκάλυπτος στον χώρο του προκηπίου προς την οδό Ρήγα Φεραίου, ενώ υπάρχουν και τρεις ελιές. Στο βορειοδυτικό τμήμα του ακαλύπτου φύονται μεγάλοι αίλανθοι (ailanthus altissima – βρωμοκαρυδιά), οι οποίοι έχουν αναπτυχθεί σε επαφή με την θεμελίωση του κτιρίου, με άμεσες βλαπτικές επιδράσεις στον φέροντα οργανισμό.
Ο φέρων οργανισμός του κτιρίου είναι από οπλισμένο σκυρόδεμα. Μια και το υφιστάμενο κτίριο είναι κατασκευασμένο προ του 1955, είναι άγνωστο εάν μελετήθηκε με βάση κάποιο κανονισμό φορτίσεων, και συνεπώς με κάποιες προδιαγραφές ποιότητας σκυροδέματος. Η σημερινή κατάσταση του φέροντα οργανισμού είναι κακή, με πολλές φθορές, με διαβρώσεις και αποκαλύψεις του σιδηρού οπλισμού καθώς και καθαιρέσεις δοκών. Η μεγαλύτερη επιφάνεια των συνθέτων πλακών παρουσιάζει μεγάλη διαπερατότητα στα όμβρια ύδατα μέσα από εμφανείς τριχοειδείς ρηγματώσεις, με αποτέλεσμα την συνεχώς αυξανόμενη ψαθυρότητα του υλικού και αποκολλήσεις μεγάλων τμημάτων επιχρίσματος. Το κτίριο δεν παρουσιάζει – σε πρώτη μακροσκοπική επιθεώρηση τουλάχιστον – ρηγματώσεις που να οφείλονται σε σεισμική δραστηριότητα, ιδιαίτερα στις περιοχές των κόμβων, παρ΄ ότι αυτό είναι γενικά δύσκολο να εκτιμηθεί δίχως εμπεριστατωμένη έρευνα, λόγω της γενικότερης διάβρωσης των δομικών στοιχείων.
Οι μηχανολογικές εγκαταστάσεις του, τυπικές βιομηχανικού κτιρίου εποχής, ήταν εξωτερικές εγκιβωτισμένες σε σωλήνες βαρέως τύπου, με ανεξάρτητο πίνακα τροφοδοσίας ανά εργαλειομηχανή.
Το κτίριο Βαλιάδη, δίνει γενικά την εικόνα της φθοράς και της εγκατάλειψης, οι οποίες σε συνδυασμό με την σημερινή του χρήση, είναι υπεύθυνα για την εμφανιζόμενη κατάσταση.

2.0. ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ
2.1. ΚΤΙΡΙΟΛΟΓΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ
Οι προτεινόμενες νέες χρήσεις του κτιρίου, είναι συνοπτικά οι κάτωθι:
Χρήση                                 Εμβαδόν (μ2)
Πολιτιστικό Τμήμα                     1.496,72
Κοινωνικό Τμήμα                          169,85
Διοίκηση - Βοηθητικά                  136,94
Χώροι αναμονής και κίνησης      181,69
Συνολικό εμβαδό κτιρίου         1.985,20

2.2. ΓΕΝΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗΣ ΕΠΙΛΥΣΗΣ
Οι βασικοί άξονες του σχεδιασμού ήταν δύο, κατά πρώτο η διατήρηση της εξωτερικής μορφολογικής ταυτότητας του κτιρίου και κατά δεύτερο η μετατροπή του σε Κοινωνικό – Πολιτιστικό Κέντρο του Δήμου. Η μορφή του κτιρίου, αλλά και το διαθέσιμο οικόπεδο, επιτρέπουν κάποιες διακριτικές παρεμβάσεις, χωρίς να επιφέρουν σημαντική αλλοίωση του μορφολογικού χαρακτήρα του. Παράλληλα κατά τον σχεδιασμό του κτιρίου έχει εφαρμοστεί η ισχύουσα δομική νομοθεσία.
Σημαντική παράμετρος του σχεδιασμού, είναι η μεταβλητότητα της αρχιτεκτονικής επίλυσης και η δυνατότητα προσαρμογής σε εναλλασσόμενες απαιτήσεις, μέσω απλών διαδικασιών.
Η πρόταση έχει μελετηθεί γύρω από μια αίθουσα πολλαπλών χρήσεων, χωρητικότητας 272 ατόμων και από μια μεταβλητή αίθουσα θεάτρου χωρητικότητας 241 ατόμων. Επιλέχθηκε αυτή η διάταξη κατά πρώτον διότι εξασφαλίζει φυγές - μαζί με τους αντίστοιχους χώρους εκτόνωσης κοινού - προς τις κύριες όψεις του κτιρίου, και κατά δεύτερο διότι οι αναγκαίοι βοηθητικοί χώροι των παρασκηνίων, των εργαστηρίων και των εγκαταστάσεων, είναι στο ήσσονος σημασίας (και αθέατο από τις κύριες προσβάσεις) μέσον του επιμήκους κτιρίου. Η αίθουσα πολλαπλών χρήσεων, θα έχει τον ανάλογο εξοπλισμό, αλλά και τις δυνατότητες για μουσικές εκδηλώσεις, συνέδρια, ομιλίες και προβολές. Η αίθουσα του θεάτρου, είναι πλήρως μεταβλητή, όπου μέσω προκατασκευασμένων κινητών modules, μπορεί να μετατραπεί σε κλασσική, πλευρική, μεσαία η και κεντρική σκηνή (αρένα), προσαρμοζόμενη στις εκάστοτε θεατρικές - και όχι μόνο - απαιτήσεις.
Ο σχεδιασμός των δύο foyer, επιτρέπει την περιστασιακή ενοποίησή τους με όμορους χώρους, για εκθεσιακή χρήση, με παράλληλη την δυνατότητα επέκτασης και στον περιβάλλοντα χώρο. Τα εργαστήρια έχουν ομαδοποιηθεί προς την οδό Ρήγα Φεραίου, ενώ οι κοινωνικές χρήσεις έχουν ομαδοποιηθεί προς την νοτιοδυτική πλευρά του κτιρίου, και σε γειτνίαση με το υφιστάμενο ΚΑΠΗ του Δήμου.
Σε τμήματα του παλαιού μηχανουργείου κατασκευάζεται ενδιάμεσος όροφος. Σε αυτόν τον όροφο τοποθετούνται χώροι διοίκησης, αναγκαίοι για την λειτουργία του κτιρίου, καθώς και οι χώροι ελέγχου των οπτικοακουστικών μέσων των δύο αιθουσών μαζί με τα καμαρίνια των ηθοποιών.
Η μορφή του διατηρητέου κτιρίου, παραμένει ως είχε, με τις αναγκαίες διανοίξεις για λειτουργικούς λόγους, που εντάσσονται όμως στον μορφολογικό χαρακτήρα του κτιρίου. Επιλέξαμε την κατασκευή μεταλλικής πέργκολας καμπύλης μορφής που στεγάζει σημαντικό τμήμα του ακαλύπτου, γεγονός που δημιουργεί μεγάλες δυνατότητες ελαφριάς μορφής λυόμενης στέγασης, χωρίς να αντίκειται στον ισχύοντα πολεοδομικό κανονισμό και χωρίς να προσβάλλει την ταυτότητα του κτιρίου. Η μεταλλική αυτή κατασκευή, παραπέμπει λόγω μορφής σε βιομηχανικά monorails, ενώ έρχεται σε αντίθεση με το αυστηρά ορθογωνικό κτίριο.

2.3. ΓΕΝΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΧΩΡΟΥ
Ο περιβάλλων χώρος του κτιρίου, θα πρέπει να ικανοποιεί ταυτόχρονα δύο στόχους. Κατά πρώτο να αναδεικνύει το Κτίριο Βαλιάδη λειτουργών σαν φυσικό σκηνικό, και κατά δεύτερο να επιτρέπει την χρήση του, κατ’ επέκταση του εσωτερικού χώρου του κτιρίου, για υπαίθριες εκθέσεις και γενικότερα για εκδηλώσεις.
Η διαμόρφωση έχει δημιουργήσει έναν ευρύτερο χώρο στον ακάλυπτο προς την οδό Ρήγα Φεραίου, ώστε να λειτουργεί σαν προέκταση του foyer της αίθουσας πολλαπλών χρήσεων και του κυλικείου. Στον υπόλοιπο ακάλυπτο δημιουργούνται καθιστικά, που λειτουργούν και σαν υπαίθρια προέκταση των αντιστοίχων αιθουσών.
Η φύτευση στο σύνολο του ακαλύπτου, έχει γίνει με γνώμονα την δημιουργία ενός ασυνεχούς σκηνικού που έρχεται σε αντίθεση με τον τυπικό επαναλαμβανόμενο ρυθμό του διατηρητέου κτιρίου, ενώ σημαντικό ρόλο στην συνολική εντύπωση, θα παίξει η διάταξη και ο τύπος των φωτιστικών σωμάτων.
Δεν προβλέπουμε την χρήση του περιβάλλοντος χώρου σαν χώρο στάθμευσης, διότι κατά πρώτον είναι μικρός σε σχέση με τις απαιτούμενες θέσεις για την χρήση του κτιρίου και κατά δεύτερο οι όποιες εκδηλώσεις με μεγάλη προσέλευση κοινού, θα γίνονται κατά τις ώρες που τα όμορα κτίρια γραφείων θα είναι κλειστά, συνεπώς θα υπάρχουν παρόδιες θέσεις στάθμευσης.

2.4. ΓΕΝΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΣΤΑΤΙΚΗΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ
Η προτεινόμενη χρήση του κελύφους αφ’ ενός, και οι ισχύοντες κανονισμοί οπλισμένου σκυροδέματος αφ’ ετέρου, υπαγορεύουν μια σειρά απαιτούμενων εργασιών. Αναλυτικότερα:
Ο επιφανειακός μανδύας του κάθε κατακόρυφου η οριζόντιου στοιχείου του φέροντα οργανισμού αποξηλώνεται, ώστε να είναι εφικτή η κατασκευή εξωτερικού περιμετρικού μανδύα με τον προβλεπόμενο οπλισμό.
Γίνεται αποξήλωση των υπαρχόντων πλακών στα χαμηλά τμήματα του κτιρίου με την μέθοδο της αδιατάρακτης τμηματικής κοπής, ώστε να αποφευχθεί οποιαδήποτε δυναμική καταπόνηση του υπάρχοντος χωρικού πλαισίου. Στη συνέχεια κατασκευάζονται νέες πλάκες, με ορθή πάκτωση στους μανδύες των δοκών και των υποστυλωμάτων.
Στην υφιστάμενη θεμελίωση ενισχύονται και διευρύνονται τα υπάρχοντα πέδιλα, οι διαστάσεις των οποίων είναι άγνωστες και πρόκειται να οριστικοποιηθούν με αυτοψία. Ο προτεινόμενος τρόπος για αυτό, είναι η μέθοδος της υποθεμελίωσης, ενώ προστίθενται και οι αναγκαίοι συνδετήριες δοκοί.
Η υπάρχουσα στέγαση αποξηλώνεται μαζί με τα μεταλλικά ζευκτά. Σαν ανεξάρτητος επίπεδος φορέας, επαναδιαστασιολογείται και κατασκευάζεται νέα στέγη, κατά το δυνατό όμοια με την υπάρχουσα. Ο ελκυστήρας του ζευκτού, μαζί με τη σχετική ψευδοροφή, αποτελούν και την τελική κάλυψη του κτιρίου.
Ο ενδιάμεσος όροφος υλοποιείται με μικτή ελαφριά κατασκευή από σκυρόδεμα, το οποίο ευρίσκεται σε μόνιμο μεταλλότυπο αυλακωτής λαμαρίνας, ικανού πάχους και ακαμψίας, ώστε οι φορτίσεις στον υπάρχοντα φέροντα οργανισμό του κτιρίου να είναι χαμηλές.
Η έναρξη των εργασιών ενίσχυσης επιβάλλεται να γίνει από κάτω προς τα άνω, για λόγους ορθής παραλαβής των εντάσεων από τα δομικά στοιχεία του κτιρίου.
Λόγω της σπουδαιότητας του κτιρίου απαιτείται γεωτεχνική έρευνα για οριστικοποίηση, επιβεβαίωση, ή αναπροσαρμογή των παραμέτρων αυτών.

2.5. ΓΕΝΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ
Στο κτίριο Βαλιάδη προβλέπονται όλες οι απαιτούμενες εγκαταστάσεις ήτοι δίκτυα ύδρευσης, αποχέτευσης, καυσίμου αερίου, ισχυρών και ασθενών ρευμάτων, καθώς και ανελκυστήρας.
Ο κλιματισμός του κτιρίου (ψύξη - θέρμανση) επιτυγχάνεται κατά πρώτο με την χρήση κεντρικής κλιματιστικής μονάδος δύο ζωνών, που ανανεώνει και τον αέρα στις αίθουσες. Τα εργαστήρια και οι αίθουσες κοινωνικής χρήσης κλιματίζονται με δύο ανεξάρτητες μονάδες διαιρούμενου τύπου.
Θα προβλεφθεί παθητική και ενεργητική πυρασφάλεια, καθώς και ηχομόνωση – θερμομόνωση, σύμφωνα με τις εγκεκριμένες μελέτες.

3.0. ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ
Η πρόταση αποκατάστασης του Εργοστάσιου Βαλιάδη και η μετατροπή του σε Κοινωνικό – Πολιτιστικό Κέντρο του Δήμου Νέου Ψυχικού, λόγου του ύψους του απαιτούμενου προϋπολογισμού, εκφεύγει των οικονομικών δυνατοτήτων του συγκεκριμένου Δήμου. Ο συνολικός προϋπολογισμός του έργου ανέρχεται σε 2.650.000 Euro.
Για τον λόγο αυτό, αποφασίστηκε η υποβολή πρότασης πράξης στα πλαίσια των δράσεων του Γ’ Κοινοτικού Πλαισίου Στήριξης. Πιο αναλυτικά, υποβλήθηκαν δύο (2) προτάσεις χρηματοδότησης αφ ενός στο Ε.Π.ΠΕΡ, και αφ ετέρου στο Π.Ε.Π. Αττικής. Οι προτάσεις δεν εντάχθηκαν τελικά στα προς χρηματοδότηση έργα, λόγω έλλειψης υποστήριξης από την πλευρά του Δήμου.
Προτάσεις χρηματοδότησης μέσω Αναπτυξιακού Νόμου η και μέσω Σύμπραξης Δημόσιου και Ιδιωτικού Τομέα δεν ευοδώθηκαν κατά πρώτο λόγω έλλειψης πολιτικής βούλησης και κατά δεύτερο λόγω έλλειψης επαρκούς στελέχωσης του ανθρώπινου δυναμικού του Δήμου .

4.0. ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ
Η χωροθέτηση του Κτιρίου Βαλιάδη σε αστική περιοχή με υψηλές αξίες γης, με αυξημένο συντελεστή δόμησης, με απαιτήσεις γραφειακών χώρων και σε άμεση γειτνίαση με την Λεωφόρο Μεσογείων και τον σταθμό του Μετρό, έχουν σαν αποτέλεσμα την διατύπωση εναλλακτικών προτάσεων, που οδηγούν σε έναν περαιτέρω γενικότερο προβληματισμό για την διάσωση του κτιρίου. Οι εναλλακτικές αυτές προτάσεις, έχουν γενικά σαν στόχο την υπερεκμετάλλευση του οικοπέδου και την αλλοίωση του γενικότερου χαρακτήρα του κτιρίου.
Συγκεκριμένα έχουν διατυπωθεί τα παρακάτω:
1) Κατεδάφιση του κτιρίου και κατασκευή εξ αρχής νέου όμοιου κτιρίου, με την παράλληλη προσθήκη δημοτικού υπόγειου χώρου στάθμευσης χωρητικότητας 220 θέσεων.
2) Ενίσχυση του υφιστάμενου κτιρίου σύμφωνα με την εγκριθείσα οριστική μελέτη, αλλά με προσθήκη δημοτικού υπόγειου χώρου στάθμευσης χωρητικότητας 110 θέσεων.
Σε αυτές τις περιπτώσεις ο ενδεικτικός προϋπολογισμός κόστους κατασκευής υπερβαίνει τα 6.500.000 Euro. Η υλοποίηση αυτών των προτάσεων αλλοιώνουν σημαντικά τον χαρακτήρα του διατηρητέου κτιρίου, και δεν προβλέπονται από το εγκεκριμένο θεσμικό πλαίσιο. Επιπλέον οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις από ένα σταθμό αυτοκινήτων τέτοιου μεγέθους δεν έχουν εξετασθεί. Συνοπτικά και στις δύο περιπτώσεις απαιτείται τροποποίηση του εγκεκριμένου θεσμικού πλαισίου καθώς και αλλαγή χρήσης.

5.0. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ
Το Κτίριο Βαλιάδη, δεν έχει προφανώς σχεδιαστεί αρχικά για να στεγάσει τις προτεινόμενες χρήσεις. Παρ΄ όλα αυτά είναι εφικτό με τις επεμβάσεις που προτείνουμε, να διαμορφωθεί με τέτοιο τρόπο, ώστε κατά πρώτο να διατηρηθεί ο μορφολογικός του χαρακτήρας, που είναι άμεσα αναγνωρίσιμος στην ευρύτερη περιοχή σαν τοπόσημο, και κατά δεύτερο να αποτελέσει ένα ενιαίο σύνολο με αυτόνομα τμήματα που θα στεγάσουν μεγάλη ποικιλία δραστηριοτήτων.
Οι στεγασμένες αυτές δραστηριότητες ανταποκρίνονται στις σύγχρονες ανάγκες των δημοτών για επιμόρφωση, ενημέρωση και ψυχαγωγία, και στην ανάγκη να δημιουργηθεί ένας πόλος έλξης πολιτιστικού χαρακτήρα με υπερτοπική ακτίνα επιρροής.-

-------
Εισήγηση
Συνέδριο TICCIH με γενικό θέμα "Το Τέλος των Γιγάντων - Βιομηχανική Κληρονομιά και Μετασχηματισμοί των Πόλεων"
Βόλος - Κτίριο Σπίρερ
Νοέμβριος 2007